قرب اوست به خالق و معنى جنبهء يلى الخلق خالق ، جهت التفات و الطاف اوست به عبد . پس بعد از بيان ما هم توانى گفت كه اين دو قسم احاديث به حسب واقع لازم و ملزومند . آن كه او دست و چشم و گوش خداست خدا نيز دست و چشم و گوش او است . همان به حسب لحاظ مختلفند كه يكى جهت قرب خلق است به خالق و يكى جهت التفات خالق است به خلق . تدبّر ، تفهّم . و معنى نازكتر اين است كه در احاديث زيارات تشبيه ايشان ( ص ) به بدن شده نسبت به روح . و در حديث قدسى ، واحد يكتا خود را نظير روح قرار داده نسبت به بدن ، فافهم . و الحمد للّه و الصّلاة و السّلام على محمّد و آله خير الورى . مطلب نهم در بيان تكوين و تشريع . در سورهء بقره مىفرمايد : وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ 191 ( الخ ) و باز مىفرمايد در حكايت هاروت و ماروت : وَ ما يُعَلِّمانِ مِنْ أَحَدٍ حَتَّى يَقُولا إِنَّما نَحْنُ فِتْنَةٌ فَلا تَكْفُرْ 192 و باز مىفرمايد : إِنَّ اللَّهَ مُبْتَلِيكُمْ بِنَهَرٍ 193 ( اه ) و در اعراف مىفرمايد از زبان موسى ( ع ) : إِلَّا فِتْنَتُكَ تُضِلُّ بِها مَنْ تَشاءُ 194 و مىفرمايد : وَ بَلَوْناهُمْ بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ 195 و در سورهء طه مىفرمايد : زَهْرَةَ الْحَياةِ الدُّنْيا لِنَفْتِنَهُمْ فِيهِ 196 و در سورهء انبياء مىفرمايد : كُلُّ نَفْسٍ ذائِقَةُ الْمَوْتِ وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً وَ إِلَيْنا تُرْجَعُونَ 197 و در تغابن فرمود : إِنَّما أَمْوالُكُمْ وَ أَوْلادُكُمْ فِتْنَةٌ ؛ 198 و آيات بسيار است . و در اخبار اهل بيت است : القرآن يفسّر بعضه بعضا 199 و به حسّ و استقراء هم اين مطلب معلوم است و اين معيار را در فهم آيات داشته باش . مثلا فرمود : وَ نَبْلُوكُمْ بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ فِتْنَةً و لفظ فتنه را مفعول مطلق نبلو قرار داد تا بفهمى كه فتنه در آيات بسيار به معنى اختبار و امتحان است چنانچه فرمود : أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لا يُفْتَنُونَ وَ لَقَدْ فَتَنَّا الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ 200 و يك جا فرمود : بِالشَّرِّ وَ الْخَيْرِ و يك جا فرمود : بِالْحَسَناتِ وَ السَّيِّئاتِ تا بفهمى كه مراد يكى است و بيان نمود اين الفاظ را آنجا كه فرمود : وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرِينَ 201 و در انعام فرمود : فَتَحْنا عَلَيْهِمْ أَبْوابَ كُلِّ شَيْءٍ حَتَّى إِذا فَرِحُوا بِما أُوتُوا أَخَذْناهُمْ بَغْتَةً 202 و